Debussy: La Mer-Nocturnes

จากท้องทะเลถึงหัวค่ำ ศิลปะเฉียบพลันสำแดง

Debussy-La Mer-Nocturnes
The Cleveland Orchestra
Pierre Boulez

ภาพปกซีดี

ลมหนาวเดือนมกราคมยังคงพัดลงมาอย่างต่อเนื่องจากประเทศจีน เช้าในฤดูหนาวแสงอาทิตย์จะค่อย ๆ ส่องแสงผ่านชั้นบรรยากาศอันจางเบา เต็มไปด้วยหมอกมัว ในเวลาเย็นแสงของวันหลุบต่ำลงเร็วกว่าปกติ ภาพจาง ๆ ของบรรยากาศบ้านล้อมสวนที่สามพรานจึงแลเห็นดวงอาทิตย์ซีดเซียวไร้เรี่ยวแรง เคลื่อนตัวลงอย่างเชื่องช้าตรงเส้นขอบฟ้า ชั่วกะพริบตาดวงอาทิตย์ก็หายไปจากจักษุ แสงของวันยังไม่หมดเสียทีเดียว ทว่าก็อ่อนแรงลง…ความมืดค่อย ๆ คืบคลาน ครอบคลุมทั่วบริเวณ

ที่เกริ่นมาทั้งหมดเพื่อที่จะนำเข้าสู่บทเพลงในช่วงยุคโรแมนติกสุดท้าย ของคีตกวีชาวฝรั่งเศส ผู้ซึ่งดำรงค์แนวทางดนตรีในแบบอิมเพรสชั่นนิสซึม (Impressionism) ศิลปะอิมเพรชชั่นนิสซึมเกิดขึ้นที่ฝรั่งเศสในราวปี ค.ศ. 1860 ศิลปะอิมเพรชชั่นนิสซึมคือศิลปะที่แสดงออกถึงความรู้สึกประทับใจ ซาบซึ้งใจ ศิลปินในยุคอิมเพรสชั่นนิสต์ที่มีชื่อเสียงโด่งดังมากที่สุดก็คือ โคลด โมเน่, เอ็ดการ์ เดกาส์, คามิลล์ พิซาโร เป็นต้น ศิลปะแบบอิมเพรสชั่นนิสซึมมีรูปแบบที่ชัดเจนคือ ศิลปินใช้วิธีแต้มสีเป็นจุด หากผู้ชมยืนมองในระยะที่ใกล้เกินไปก็อาจจะไม่เห็นความงาม แต่เมื่อถอยหลังออกมาชมภาพจะแลเห็นภาพมีรายละเอียดที่สวยงาม แสงสีที่เห็นในภาพเต็มไปด้วยความนุ่มนวลชวนฝัน ศิลปะยุคนี้กลุ่มศิลปินภาพวาดนั้นมีความโดดเด่นชัดเจน ส่วนกลุ่มนักดนตรีที่เป็นหัวหอกของแนวอิมเพรสชั่นนิสซึมก็คือ โคลด เดอบุชชี และ เมอร์ริค ราเวล นั่นเอง

ดนตรีในแบบอิมเพรสชั่นนิสซึมนั้น แม้จะอยู่ในช่วงยุคโรแมนติก ทว่าก็เป็นโรแมนติกยุคสุดท้ายที่เฝ้าตั้งคำถาม และเปลี่ยนถ่ายรูปแบบดนตรีสู่ยุคสมัยใหม่ กล่าวคือความงามของดนตรีอาจจะมีรูปแบบที่เต็มไปด้วยวลีความงามที่สั้น ๆ เรียงต่อกันเป็นเพลง โดยในแตะละวลีเพลงจะมีเสียงประสานที่ไพเราะงดงาม รูปแบบดนตรีในแนวนี้เลียนแบบรูปแบบความงามของภาพเขียน กระนั้นการฟังกับการดูมีความแตกต่างกันพอสมควร ผู้ฟังดนตรีในแนวอิมเพรสชั่นนิสซึมอาจจะต้องใช้ทักษะในการฟังมากกว่าการชมภาพ เพราะความงามในแบบนามธรรมของเสียงนั้น มีจินตนาการที่ยิ่งใหญ่กว่า

โคลด เดอบุชชี เกิดในปี 1862ที่เมืองแซงเยเมน-เอน-ลีย์ ซึ่งห่างจากปารีสประมาณสิบเก้ากิโลเมตร บิดาเป็นเจ้าของร้านชำแบบชาวจีน เขาเรียนเปียโนตอนอายุเจ็ดขวบ เดอบุชชีฉายแววอัจฉริยะทางดนตรีตั้งแต่เด็ก เส้นทางชีวิตจึงมุ่งเรียนทางด้านดนตรีอย่างจริงจัง ช่วงปี 1880-82 เขาไปอยู่ที่รัสเซียเป็นครูสอนดนตรีที่สถาบันดนตรี ผลงานการประพันธ์ดนตรีในช่วงแรก ๆ เป็นเพียงผลงานชิ้นเล็ก ๆ เขาได้รางวัลปรีซ์เดอโรมจากบทประพันธ์ L’Enfant prodigue ทว่าบทประพันธ์ที่ทำให้เดอบุชชีมีชื่อเสียงเป็นงานในช่วงกลางชีวิตของเขา ซึ่งเราจะมาฟังกันในแผ่นซีดีชุดนี้ได้รวบรวมเเพลงเด็ดเอาไว้

เริ่มที่เพลง Nocturnes สามมูฟเม้นต์ อันประกอบด้วย I. Nuages (Clouds) II. Fetes (Festival) III. Sirenes (Sirent) เพลงน็อคเทิร์นเป็นเพลงที่นิยมบรรเลงในช่วงยามเย็นหรือยามค่ำ ถ้าท่านผู้ฟังฟังเพลงน๊อคเทิร์นของศิลปินยุคคลาสสิกมาบ้าง จะพบว่าความไพเราะของเพลงน๊อคเทิร์นนั้นไม่แพ้ดนตรีรูปแบบอื่นของดนตรีคลาสสิก

Debussy

มูฟเม้นต์แรก Nuages เริ่มด้วยท่วงทำนองช้า เสียงเครื่องลมไม้เป่าพร้อมเพรียงเล่นโน้ตขนานกัน ก่อนที่กลุ่มเครื่องสายจะรับท่วงทำนองไปเล่นต่อ และสลับกันเล่นพร้อมสอดผสานเป็นหนึ่ง ขณะที่เครื่องเป่าบรรเลงเดี่ยวช่วงสั้น ๆ

มูฟเม้นต์ที่สอง Festes ท่วงทำนองสนุกสนาน รวดเร็ว กลุ่มเครื่องเป่าทองเหลืองมีบทบาทอย่างเด่นชัด ขณะที่เครื่องสายล้อเลียน-หยอกล้อเสียงประสาน

มูฟเม้นต์ที่สาม Sirenes ดนตรีเล่นด้วยเสียงที่เบาบาง โดยมีกลุ่มนักร้องเสียงประสานคลอไปกับเสียงดนตรี ทำให้มูฟเม้นต์นี้เต็มไปด้วยความลึกลับ ฉงน เย็นเยียบ เสียงคลอรัสราวกับสายลมแห่งฤดูที่แฝงมาด้วยห้วงคำนึง

เพียงเพลงแรกที่ได้ฟังงานของเดอบุชชีท่านคงพอมีไอเดียของเพลงในแบบอิมเพรสชั่นนิสซึมนะครับ ท่านผู้ฟังอาจจะไม่เคยคุ้นกับท่วงทำนองเหมือนแบ่งออกเป็นห้วงสั้น ๆ เรียงต่อกันเป็นเพลง ขณะที่ท่วงทำนองหลักลื่นไหลไม่คงที่ แต่ก็มีความงามเมื่อฟังทั้งเพลงจบลง ความซาบซึ้งใจของดนตรีจึงจะค่อยเผยรูปโฉมสวยงามออกมา

เพลงถัดมาคือ Prmiere Rhapsodie For Clarinette ดนตรียังคงรูปแบบที่เชื่องช้า เสียงคริเน็ตเสนอภาความสวยงามของชนบท แสงสีที่อ่อนนุ่มของฤดูใบไม้ผลิ ความงามที่แฝงไปด้วยความรู้สึกเอ่อท้นความสุข มิใช่ความสุขที่ประกายฉาดฉาน แต่เป็นความสุขที่ค่อย ๆ คลายออกมาทีละน้อย

แทรคที่ 5 Jeux (Games) แรกเริ่มเพลงนี้ร่างเอาไว้เป็น Dance Poem ทว่าเป้าหมายหลักคือเป็นเพลงเล่นประกอบกับการเต้นบัลเล่ต์ ท่วงทำนองของดนตรีจึงมีจังหวะที่ขึ้นลง ช้า-เร็ว สลับกันตลอดทั้งเพลง รวมถึงเสียงประสานระหว่างเครื่องสายและเครื่องเป่าก็เป็นไปในแบบคู่ขนาน

และมาถึงเพลงเอกของอัลบัม อันเป็นเพลงที่สร้างชื่อให้กับเดอบุชชีมากที่สุดคือ La Mer (The Sea: Three Symphonic Sketches For Orchestra) La Mer เริ่มประพันธ์ขึ้นในปี 1903 โดยเสร็จสมบูรณ์และเปิดแสดงครั้งแรกที่ปารีสในเดือนตุลาคม1905 ทว่าการแปิดการแสดงครั้งแรกไม่ประสบผลสำเร็จเสียเท่าไหร่บางที่บอกว่าเป็นเพราะการฝึกซ้อมของวงไม่ดีนัก บางส่วนก็บอกว่าบทประพันธ์ไม่เอาไหน และบางส่วนก็บอกว่าชาวปารีสรับไม่ได้กับพฤติกรรมของเดอบุชชีที่กระทำรุนแรงกับภรรยาคนแรกซึ่งเป็นศิลปินนักร้อง แต่อย่างไรก็ดีต่อมาภายหลัง La Mer ก็ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในมาสเตอร์พีชทางดนตรีของศตวรรษที่ 20 นี่แหละครับของดีต้องรอบ่มสักหน่อยกว่าคนฟังจะมองเห็นคุณค่า

เพลงนี้แบ่งเป็นสามมูฟเม้นต์ มูฟเม้นต์แรก (ผมขอแปลเป็นภาษาไทยตามแบบของผมนะครับ) “จากอรุโณทัยสู่ระติกาลของทะเล” มูฟเม้นต์นี้เล่นด้วยความช้ามาก ๆ บรรยายภาพทะเลทุกเวลาจากราบเรียบ คลื่นลมแรง จนเกิดพายุ

มูฟเม้นต์ที่สอง “พรายฟองคลื่น” จังหวะสั้นและเร็ว บรรยายภาพคลื่นในอารมณ์ต่าง ๆ

มูฟเม้นต์ที่สาม “บทสนทนาระหว่างสายลมกับทะเล” ท่อนนี้เต็มไปด้วยจินตภาพเคลื่อนไหว โกลาหล อึกทึก

เพลงของเดอบุชชี อาจจะฟังยากสักนิด ถ้าเทียบกับดนตรียุคคลาสสิก-โรแมนติกในตอนต้น แต่ต้องเข้าใจว่าช่วงเวลานี้โลกกำลังเดินทางสู่ยุคโมเดิร์นอย่างเชื่องช้า ดังนั้นคีตกวีจึงมองหาท่วงทำนอง ความงาม รวมถึงเทคนิคใหม่ ๆ ที่ไม่ซ้ำซากจากดนตรีในรูปแบบเดิม พวกเขาไม่ต้องการย่ำรอยเท้าไฮเดิล บาค โมสาร์ท บีโธเฟ่น ดังนั้นสไตล์ดนตรีจึงมุ่งมั่นไปสุ่การเปิดโลกใหม่

ผมอยากแนะนำว่าการฟังเพลงในอัลบัมนี้อาจจะต้องใช้สมาธิมากพอสมควร และอาจจะต้องใช้เวลาฟังบ่อยครั้ง จากนั้นก็ฟังในแบบยืนออกห่าง ลบภาพท่วงทำนองไพเราะติดหู แต่มองไปถึงแก่นของเสียงดนตรี

นี่แหละครับความงามในแบบอิมเพรสชั่นนิสซึม

Music: 8
Sound: 7

Filed under: Beauty is a Rare Thing, Classical Music, Music Review , ดนตรี, Classic, Classical Music, Claudio Abbado, Debussy, France, Gewandhausorchester Leipzig, La Mer, Music, Nocturnes, Orchestra, Pierre Boulez, The Cleveland Orchestra

ขอเชิญร่วมงาน Thailand International Jazz Conference 2010

ขอเชิญร่วมงาน Thailand International Jazz Conference 2010

ระหว่างวันที่ 29-31 มกราคม 2553

สถานที่ในการจัดงาน วิทยาลัยดุริยางคศิลป์ มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลาย

ในงานมีทั้งการแสดงดนตรี เวิร์คช็อป และการประกวดการเล่นเพลงแจ๊ส ทั้งนี้มีทั้งศิลปินจากทั่วโลก รวมถึงกลุ่มศิลปินของไทยรวมงานกันอย่างคับคั่ง ในหลายรูปแบบดนตรีของแจ๊สมิวสิค

ท่าสนสามารถอ่านรายละเอียดของงานได้ที่ Thailand International Jazz Conference 2010

Filed under: Beauty is a Rare Thing, Jazz Mania, Music Expresso, Music Review , การแสดง, คอนเสิร์ต, ดนตรี, ท่องเที่ยว, ประกวดดนตรี, ป้ายบอกทาง, มหาวิทยาลัยมหิดล, วิทยาลัยดุริยางคศิลป์, Bangkok, Events, jazz, Jazz View, Music, Thailand, Workshop

House of Flying Daggers: ความรักบังดวงตา เสน่หาฆ่าอุดมคติ

House of Flying Daggers: ความรักบังดวงตา เสน่หาฆ่าอุดมคติ

คะแนนรวม ***
รายละเอียด: Encoding Region Zone 3 Picture 8 Sound 7 Movie 6 Supplementary (ไม่มี)

House of Flying Daggers poster

นี่เป็นหนังคนละขั้วในทางอุดมคติระหว่างหนังเรื่องที่ผ่านมาของจางอี้โหมว บังเอิญถ้าใครได้ชม Hero ของเขามาก่อน ก่อนที่จะได้ชม “บ้านมีดบิน” มันทำให้คนดูอดตั้งคำถามไม่ได้ว่าตัวบทต่ำกว่ามาตรฐานไปหรือเปล่า หรือว่านักวิจารณ์คาดหวังกับจางอี้โหมวมากกว่านั้น สำหรับผมขอให้เป็นอย่างหลังดีกว่า เพราะผมชอบผู้กำกับคนนี้มากและให้เครดิตรกับเขาค่อนข้างสูงในหมู่ผู้กำกับเอเซียด้วยกัน ทั้งนี้เขาอาจจะหมกมุ่นอยู่กับการกำกับพิธีเปิดการแข่งขันโอลิมปิกที่ปักกิ่งในอีกไม่กี่ปีข้างหน้ามากกว่า จนมีเวลาให้กับหนังเรื่องนี้น้อยไปหน่อยหรือเปล่า

แต่ถ้าวัดเรื่อง “บ้านมีดบิน” เดี่ยว ๆ มันก็ผ่านไปในแบบเกรด A ลบ นิด ๆ จนถึงบีบวก
บ้านมีดบินเป็นหนังโรแมนติกแอกชั่นที่ใช้ฉากหนังจีนกำลังภายในเป็นตัวเดินเรื่อง ต้องยอมรับว่าฉากต่าง ๆ ในหนังเรื่องนี้สวยสดงดงามเป็นอย่างยิ่ง ความงามของฉากนี้ทำให้ผมหลงใหลหนังเรื่องนี้เป็นอย่างมาก และอาจจะทำให้คนหลงรักมันได้อย่างไม่ยากเย็น

“บ้านมีดบิน” เล่าเรื่องของสองมือปราบหนุ่มเจ้าสำราญสมญาว่าสายลมอิสระ “จิน” (ทาเคชิ คาเนชิโร) กับมือปราบวัยกลางคนที่ดูลุ่มลึกอย่าง “เหลียว” (หลิวเต๋อหัว) ถูกทางเบื้องบนสั่งการอย่างเด็ดขาดให้กำจัดขบวนการใต้ดินที่ชื่อว่า “บ้านมีดบิน” ให้สินซาก โดยสองมือปราบได้ข่าวมาว่ามีนางโลมตาบอดรูปโฉมงามมาซ่องสุมอยู่ที่สำนักนางโลมจึงได้เข้าไปจับกุม เรื่องราวของการต่อสู้ไล่ล่า และสัมพันธ์กันระหว่างชายสองหญิงหนึ่งจึงเกิดขึ้นระหว่างการจับกุม

ตัวหนังไม่ได้มีอะไรซับซ้อนซ่อนเงื่อนมากนัก ว่าไปแล้วก็ออกจะเล่าเรื่องตรง ๆ ซื่อ ๆ เรียบง่ายเป็นระเบียบตามแบบหนังทั่วไป ส่วนที่ทำได้ดีมากคือความโรแมนติกของหนังนั้นมีมาก จนรายละเอียดของโครงเรื่องรองขาดความหนักแน่น โปร่งบาง และไม่อาจจะ “เชื่อ” ได้ว่า “ความรัก” ได้บดบังอุดมการณ์ของหนุ่มสาวไปหมดแล้ว ในกรณีนี้ผมคงอดเปรียบเทียบกับหนังเรื่อง Hero ไม่ได้ เพราะ Hero นั้น หนุ่มสาวในหนังสละชีพเพื่ออุดมการณ์ของตัวเอง ส่วนความรักเป็นเรื่องรอง ขอทำให้บ้านเมืองสงบสุขจากการถูกกดขี่ของผู้มีอำนาจ ส่วน “บ้านมีดบิน” คนหนุ่มสาวทั้งสามเลือกที่จะให้ความรัก หรือเรื่องส่วนตัวเข้ามามีบทบาทต่อชีวิต ละทิ้งอุดมการณ์และขอใช้ชีวิตในแบบเสรีชนไม่ยุ่งเกี่ยวกับโลกภายนอก

นี่จึงเป็นต้นเหตุให้หนังเรื่องนี้เบาลงจนบางครั้งขาดจุดหมายที่จะไปถึง “บ้านมีดบิน” ในฐานะตัวแทนของอุดมการณ์ก็ถูกละเลยในเรื่องรายละเอียดว่ามันมีที่มาที่ไปอย่างไร มีความสำคัญ มีความขัดแย้งภายในมากแค่ไหน เพราะหนังมุ่งประเด็นความรักของจินกับเหมยมากเป็นแกนกลางของเรื่อง

สำหรับดีวีดีที่ผมดูแผ่นนี้เป็นดีวีดีโซนสามผลิตโดบบริษัทยูไนเต็ดประเทศไทยพูดถึงราคาแล้วพอสมควรแก่การซื้อหามาชมครับคือ 200 บาท ภาพของหนังเรื่องนี้ถือว่าทำได้ดีพอสมควร แม้สีจะไม่อิ่มมากนักแต่สีสันของหนังก็ทำให้น่าทึ่งไม่น้อย ในส่วนของ Sound เป็นเรื่องน่าคิดมากครับ เพราะในหนังเรื่องเดียวกัน Sound ของหนังเรื่องนี้มีดีที่สุดจนถึงแย่ที่สุด กล่าวคือ Sound ที่ทางดีวีดีแผ่นนี้บันทึกมามีทั้งหมดสามแบบคือ ภาษาจีนกลางบันทึกด้วยระบบดิจิตอล 5.1 ภาษาไทยที่บันทึกมาในระบบดิจิตอล 5.1 และภาษาไทยที่บันทึกด้วยระบบ DTS ที่ผมดูเปรียบเทียบคือภาษาจีนระบบ 5.1 ภาษาไทยระบบ 5.1 (ทั้งนี้ผมไม่ได้ลองเปรียบเทียบกับระบบ DTS) เสียงในพากย์ไทยโดยเฉพาะเสียงตัวละครเบามาก อู้อี้ไปนิด และเสียงซาวด์ก็ขาดไดนามิก เรียกว่าฉากต่อฉากถ้าเปิดเทสต์ระหว่างสองภาษาจะได้ยินต่างกันชัดเจน

ทว่าฉากที่บันทึกเสียงดีมาก ๆ คือฉากที่เหม่ยกับเหลียวประลองวิชาโดยการยิงหินไปที่กลอง ฉากนั้นถ้าคุณมีโฮมเทียเตอร์หรือลำโพงไม่สามารถรับพลังวัตต์สูง ๆ ได้ ระวังลำโพงอาจจะพังได้ครับ เป็นฉากที่มันสะใจขาซาดิสต์ที่ชอบเสียงกลองแบบหนัก ๆ เลยทีเดียว แถมการออกแบบเสียงในหนังเรื่องนี้ถือว่าสุดยอดมาก ซึ่งการออกแบบเสียงนี้เรายังไม่ค่อยเห็นในหนังไทยมากนักว่าเสียงที่คนดูได้ยินมันจะออกมาทางลำโพงฝั่งว้ายขวากลางหน้าหลังอย่างไร ผมว่าถ้าจะทำหนังในระดับเวิลดิ์คลาส คงต้องใส่ใจทุกรายละเอียดของหนัง

Filed under: Aaventure, Action, Beauty is a Rare Thing, Drama, Romance, แสงกระทบฟิล์ม , จางซือยี่, ทาเคชิ คาเนชิโร, หนังจีน, chaina, DTS, DVD, hero, House of Flying Daggers

ขอเชิญร่วมงานมหกรรมหนังสือครั้งที่ 14

ในงานมหกรรมหนังสือ ครั้งที่ 14

พบกับบู๊ธ ALTERNATIVE WRITERS หมายเลขบู๊ธ O15 โซนซีชั้นหนึ่ง ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ระหว่างวันที่ 15 – 25 ตุลาคม 2552 ระหว่างเวลา 10.00น.-20.30 น.

ที่บู๊ธพบกับหนังสือจากสำนักพิมพ์ต่าง ๆ ที่น่าสนใจมากมายอาทิเช่น สำนักพิมพ์เม่นวรรณกรรม สำนักพิมพ์ไต้ฝุ่น ของปราบดา หยุ่น สำนักพิมพ์กำมะหยี่ ผู้จัดพิมพ์งานของมูราคามิ สำนักพิมพ์โอเพ่นบุ๊ค ของภิญโญ ไตรมิตรสิริยะ สำนักพิมพ์สมมติ ผู้ผลิตงานน่าสนใจ รวมถึงหนังสือหนัง ไบโอสโคป (Bioscope) หนังสือ Happening สำนักพิมพ์ Way ของอธิคม เป็นต้น

สำนักพิมพ์เม่นวรรณกรรม ร้านหนังสือที่รวบรวมผลงานจากหลากหลายสำนักพิมพ์นอกกระแสที่มากที่สุด และเปิดเฉพาะในงานมหกรรมหนังสือ และสัปดาห์หนังสือเท่านั้น

เราเลือกหนังสือเพื่อคุณ

บู๊ธ Alternative Writers หมายเลขบู๊ธ O15

บู๊ธ Alternative Writer O15

Filed under: Beauty is a Rare Thing, บทความน่าสนใจ, สถานที่หนึ่งในหัวใจ , aday, งานสัปดาห์หนังสือ, นักเขียนไทย, มหกรรมหนังสือ, วรรณกรรม, ศูนย์ประชุม, สำนักพิมพ์, สิริกิติ์, หนังสือ, แห่งชาติ